اسامی دیگر بیماری عبارتند از بیماری لکه سفید و بیماری ایک. عامل بیماری خطرناک ترین انگلهای خارجی ماهیان آب شیرین بنام ایکتیوفیتریوس مولتی فیلیس می باشد. این تک یاخته مژدار انگل اجباری بوده و انگل بالغ آن(تروفونت) بر روی پوست، آبشش و دیگر نواحی سطح بدن ماهی زندگی می کند.

روی ادامه کلیک کنید


تروفونتها بشکل گرد و به قطر حدود یک میلیمتر    می باشند. بطوریکه با چشم غیر مسلح دیده شده و همچنین دارای یک هسته نعل اسبی شکل و حداقل یک هسته کوچک می باشند. این انگل گسترش جهانی داشته و همه ماهیان آب شیرین(سرد آبی، گرم آبی و آکواریومی) به آن حساسند. عوامل استرس زاس محیطی، کمبود های تغذیه ای و ضعف ایمنی (بخصوص در بچه ماهیان) در بروز این بیماری نقش مهمی دارند. این بیماری می تواند کلیه ماهیان یک مزرعه پرورشی را تا 100% از بین ببرد. بیماری ایک بیشتر در اواخر پائیز و زمستان بروز کرده و گفته می شود که نمو این انگل در آبهایی با دمای بالاتر از 20 درجه سانتی گراد متوقف می شود. دمای ایده آل ایکتیوفیتریوس ماهیان سرد آبی بین 7 تا 10 درجه می باشد.

چرخه زندگی: ایکتیوفیتریوس پس از بلوغ میزبان را ترک کرده و به کف استخر یا آکواریوم افتاده و یا به اشیاء مختلف داخل آب می چسبد. در این هنگام اطراف انگل یک پرده لعابی ظریفی تشکیل می شود و انگل را بصورت کیست در می آورد. انگل بالغ (تروفونت) پس از تشکیل کیست به طریق تقسیم مستقیم ازدیاد حاصل کرده و از هر تروفونت 250 تا 1000 نوزاد (تومایت) جدید بوجود می آید. تو مایتها مژه دارانی به قطر حدود 20 میکرون هستند که کیست دور خود را پاره کرده و در داخل آب بصورت انگلهای سرگردان(ترونت) در می آیند. ترونتها به کمک مژه های خود فعالانه به دنبال میزبان می گردند. در صورتیکه موفق به یافتن میزبان نشوند پس از 24 تا 48 ساعت تلف می شوند و در صورتیکه موفق به استقرارا در بدن ماهی گردند، از ترشحات سطح بدن ماهی تغذیه کرده و به تروفونت(انگل بالغ) تبدیل می شوند.

علائم بیماری: معمولا این انگل به پوست و آبشش ماهیان هجوم می آورد ولی در آلودگیهای شدید، موارد ابتلاء چشمها و محوطه دهانی نیز گزارش شده است.ماهی شدیدا ناراحت بوده و خود را به کناره ها و کف استخر مالیده و سعی می کند که از آب بیرون بپرد.روی بدن ماهی لکه های سفید رنگی همراه با رگه های پرخونی بوضوح دیده می شود. انگل از ترشحات بافتی و ذرات حاصل از تخریب سلولها استفاده کرده وگاها به درون بافت پوششی نفوذ می کند. با پیشرفت بیماری حرکات ماهی کند شده و باله ها حالت ریش ریش پیدا می کنند. آبشش ها رنگ پریده و پر از موکوس و چشمها حالت فرو رفته دارند. ممکن است کندهشدن فلسها و خونریزی دیده شود . علت اصلی مرگ اختلال در تنظیم فشار اسمزی بدن ماهی است که بدلیل آسیبهای وارده به پوست و آبشش ها ایجاد می گردد.

درمان وکنترل بیماری

بدلیل اینکه انگل به زیر بافتهای پوششی پوست و آبشش نفوذ می کند درمان این بیماری دشوار بوده و معمولا دارو وقتی بیشترین اثر رادارد که انگل از زیر یاخته های پوششی خارج شده و در حال جدا شدن از بدن ماهی می باشد. استفاده از مخلوط مالاشیت گرین و فرمالین ( فرمالین 15 ppm و مالاشیت گرین 1/0 ppm ) به روش حمام کوتاه مدت و در زمان یکساعت و سه بار تکرار درمان با دو روز فاصله بین هر مرحله بهترین تاثیر را داشته است. علاوه بر این از نمک طعام و نیترات نفره نیز می توان استفاده کرد.برای پیشگیری بیماری هم جلوگیری از ورود آلودگی به مزرعه، خشک کردن استخرها پس از صید ماهیها و ضد عفونی بستر با آهک و نیز جلوگیری از کاهش ایمنی ماهی ها (کاهش عوامل استرس زا، کاهش تراکم و تغذیه مناسب) ازنکات مهم می باشد. ماهیهای جدید را حداقل به مدت 2 هفته در قرنطینه نگهداری کنید، و قبل از وارد کردن کیاه به آکواریوم نسبت به مبارزه با احتمال وجود کیست بیماری ایک اقدام کنید. کیفیت آب را همیشه در حالت مطلوب حفظ کرده و ماهی را با غذای مطلوب و با کیفیت تغذیه کنید. از تراکم بالای ماهی بپرهیزید.