فرایندی منظم وغیر ارادی است .که توسط مراکز تنفسی واقع در ساقه ی مغز تنظیم می شود گروهی از نورون های واقع در مغز میانی ریتم پایه ی ان را تنظیم میکنند .وپیامها یی به دیافراگم وماهیچه های بین دنده ای خارجی فرستاده وموجب انقباض انها می شوند بازدم نیز پس از چند ثانیه و به شکل غیر فعال انجام می شود مراکز تنفسی واقع در پل مغزی به تغییر وضعیت از دم به بازدم کمک میکنند .وچرخه ی کار انها بصورت خود کار تبدیل دم به بازدم وبرعکس را انجام می دهد. در هنگام استراحت 14 بار در دقیقه نفس می کشید و ریتم پایه با فعالیت شما تغییر میکند مثلا در هنگام ورزش بیش از زمانی که زیست شناسی مطالعه میکنید به اکسیژن نیاز دارید .مصرف برخی داروها مثل انواع باربیتورات ها هوشیاری مراکز تنفسی را کم کرده ومی تواند سبب اختلال شود .

غلظت دی اکسید کربن مهمترین محرک تنظیم تنفس است گیرنده های شیمیایی خاصی نسبت به تغییر غلظت دی اکسید کربن در خون حساس هستند این گیرنده ها در مغز میانی ودیواره های ائورت وشریان های کاروتید قرار دارند .تحریک انها سبب ارسال پیام به مراکز مغزی شده وافزایش تنفس را باعث میشود گیرنده های شیمیایی داخل ائورت را اجسام ائورتی وداخل کاروتید را اجسام کاروتیدی گویند که به غلظت اکسیزن وهیدروژن نیز حساسند .

جالب است که بدانیم میزان اکسیژن نقش مهمی در تنظیم تنفس ایفا نمیکند مگر زمانی که فشار اکسیژن به طور قابل ملاحظه ای کاهش یابد

گرچه تنفس غیر ارادی است اما عملکرد ان برای مدت کوتاهی میتواند به طور ارادی تحریک یا غیر فعال شود مثلا مدتی نفس خود را حبس میکنید ولی نه مدت طولانی